چکیده
تقویت و تعمیق حوزۀ ابتکارات تقنینی و نگارش پیشنویس متن قانون، ظرفیت قابل توجه و پیچیدهای است که میتواند در مواجهه با چالشهای حوزۀ قانونگذاری، بهعنوان راهکاری پیشگیرانه در خدمت وضع قوانین مطلوب قرار گیرد. با وجود این، به دلیل پیچیدگی و درهمتنیدگی مولفههای حوزۀ یادشده، برخورداری از چنین ظرفیتی در عمل آسان نبوده، نیازمند ملاحظۀ دقیق عناصر مرتبط، محاسبات واقعبینانه و قابل اجرا، خرد عملی و توانمندی بسیاری است. مطابق با مستندات موضوعی ارائهشده، روش تحقیق در این پژوهش، توصیفی- تحلیلی و روش گردآوری اطلاعات، کتابخانهای است. هدف موردنظر آن نیز مطالعۀ فرایند تدوین ابتکارات تقنینی و برشماری مؤلفههای مؤثر در نگارش ابتکارات تقنینی و برجستهسازی مؤلفۀ مخاطب قانون است. یافتههای این پژوهش حاکی از آن است که اولاً درنظر داشتنِ مولفۀ مخاطب قانون در هنگام نگارش پیشنویس متن قانون بهمنظور تنظیم متون ساده، روشن، دقیق، صحیح، شفاف و غیرمبهم، هم موجب تشخیص چگونگی قالب و محتوای قانون میشود و هم میزانِ اجرای قانون از سوی مخاطبان را قابل پیشبینی و امکانپذیر میسازد. ثانیاً تا جایی که به حوزۀ تهیه و نگارش ابتکارات تقنینی مربوط میشود، قانونگذاریِ مطلوب در مقابله با چالش عدم اجرای قوانین، نیازمند ارزیابیها و سنجشهای دقیق و واقعی از حوزۀ اجرای قوانین، شرایط، الزامات اجرا و بهخصوص شناخت هرچه بیشتر مخاطبان قانون است و به این ترتیب، در این راستا لازم است تا با بررسی مؤلفههای حوزۀ نگارش ابتکارات تقنینی، هم اهمیت مؤلفۀ مخاطب قانون لحاظ گردد و هم نقش دیگر مؤلفهها و چگونگی تأثیر آنها در کیفیت پیشنویس متن قانون با تمرکز بر مخاطب قانون مد نظر قرار گیرد.
کلیدواژهها
ابتکار تقنینی، اجرای قانون، پیشنویسِ متنِ قانون، مخاطب قانون، مطالعات تقنینی